Home
Zeg ‘STOP’ tegen je perfectionisme!

Zeg ‘STOP’ tegen je perfectionisme!

, 20 mei 2015

De invloed van je interne criticus op je gevoelsstaat kan immens groot zijn en zorgen voor belemmeringen in je huidige functioneren. Wie is deze interne criticus en waar komt deze vandaan? Hoe kun je deze interne criticus opzij schuiven, zodat je weer oog hebt voor wat positiviteit?

In de huidige maatschappij is het al heel wat om een goede baan te hebben die financieel gezien voldoende oplevert om in je alledaagse behoeften te kunnen voorzien. We leven in een tijd waarin hard werken de norm is, waarbij mensen ‘alles’, maar dan ook ‘alles’ uit de kast trekken om het in de ogen van anderen ‘goed’ te doen.

Perfectionisme

Een welbekend en veel voorkomend probleem is perfectionisme. Perfectionisme is kort gezegd het streven van mensen om het hoogst haalbare uit het leven te halen, waarbij het stellen van zeer hoge eisen aan zichzelf, maar ook aan anderen en de verwachting om superieur te moeten presteren centraal staat. Het perfectionistische gedrag van mensen kan tot uiting komen op verschillende gebieden, denk hierbij aan studie, werk, sport, vriendschappen, gezondheid, huishoudelijke taken en opvoeding.

Perfectionisme kenmerkt zich door een vorm van zwart-wit denken. Het is alles of niets en wanneer iets niet perfect is, dan wordt het volledig afgekeurd. Het niet kunnen voldoen aan de te hoog opgestelde eisen leidt vaak tot een gevoel van teleurstelling, falen en minderwaardigheid over je zelf.

Enige mate aan perfectionisme is normaal. Het zorgt ervoor dat je de competenties die jij in je mars hebt kunt ontwikkelen. Een lichte vorm van prestatie druk is voor de meesten zelfs gezond. Je gericht voorbereiden, stappen zetten en daar van leren zorgt voor een optimale ontwikkeling van het zelf. Echter wanneer het harde werken en het streven naar te hoog opgestelde doelen een obsessie wordt en je eigen grenzen worden overschreden, dan kun je de druk voelen op te moeten presteren, waardoor je perfectionisme disfunctioneel wordt.

Mensen met een perfectionistische instelling hebben vaak last van een innerlijke criticus (als het ware een stemmetje die van binnenuit negatieve uitspraken naar je roept).

De innerlijke criticus

Iedereen beschikt over twee innerlijke stemmetjes die elkaar tegenspreken. De zogenaamde ‘innerlijke criticus’ versus de ‘innerlijke coach’. De innerlijke criticus kan gezien worden als de negatieve gedachten die je hebt over met name jezelf. De innerlijke criticus verwijt je voor alles wat verkeerd gaat, vergelijkt je met anderen, benadrukt tekortkomingen, stelt hoge eisen, negeert de sterkte kanten en successen waarover jij beschikt, denkt geheel zwart-wit en ondermijnt je eigenwaarde. Gelukkig bestaat er ook een innerlijke coach, die tegenwicht biedt tegen de innerlijke criticus. De innerlijke coach biedt acceptatie en vertrouwen, richt zich juist op de sterke en positieve eigenschappen waarover je beschikt, spoort je aan om vertrouwen te hebben in jezelf en stimuleert het gevoel van eigenwaarde.

Bij mensen met een groot perfectionisme neemt de innerlijke criticus de overhand. Zij hebben enkel oog voor hun eigen tekortkomingen, wat leidt tot een grote mate aan onzekerheid. De gedachte niet goed genoeg te zijn in je werk, het idee dat andere mensen je niet aardig vinden, het gevoel dat je er lelijk uitziet. Negatieve gedachten die ervoor zorgen dat je continu opzoek bent naar de bevestiging van anderen en daarbij de angst voor kritiek staan hierbij op de voorgrond. Bij het ontvangen van kritiek razen direct gedachten door je hoofd als ‘Hé zie je wel, ik kan er ook helemaal niks van’, ik ben waardeloos en helemaal niet de moeite waard’. ‘Anderen zullen me vast dom vinden’.

Het ontwikkelen van zelfcompassie

Kristin Neff, een Amerikaanse onderzoeker zegt: ‘Je bent de hele dag met jezelf in gevecht als je je innerlijke criticus zijn gang laat gaan’ en ‘Je bent dan niet alleen de aanvaller, maar ook degene die aangevallen wordt en dat geeft een hoop stress. Een verhoogde gehalte van het stresshormoon cortisol in je bloed is niet goed voor je’.

Mensen die de neiging hebben om zeer hoge eisen aan zichzelf te stellen zouden wat aardiger voor zichzelf moeten worden. Het ontwikkelen van een grotere ‘zelfcompassie’ zou hierbij een uitkomst kunnen bieden.

Wat is zelfcompassie?

Zelfcompassie houdt in dat je op precies dezelfde manier naar jezelf kijkt als dat je naar anderen zou kijken. Hoe kijk jij aan tegen iemand die het moeilijk heeft, iemand die faalt of iemand die een fout begaat? Bij zelfcompassie gaat het erom dat je accepteert dat je niet geheel perfect kunt zijn. Je bent vriendelijk en begripvol tegenover je fouten en gebreken, zonder daarbij te oordelen of jezelf te bekritiseren. Het leven gaat gepaard met frustratie, verliezen en fouten en iedereen kent momenten waarop je over je eigen grenzen lijkt heen te gaan, waarbij je soms letterlijk moet zeggen: STOP, nu is het genoeg en niet verder, zo is het goed!

Een van de wijsheden van Kristin Neff: ‘Het is menselijk dat het je frustreert als je niet aan je eigen idealen voldoet, maar dat is een menselijke conditie. Hoe meer je je open stelt voor de realiteit, in plaats van er tegen te vechten, des ter meer zul je compassie voor jezelf en anderen kunnen voelen’.

Tips voor het ontwikkelen van zelfcompassie

Je kunt jezelf trainen in het ontwikkelen van zelfcompassie. Hoewel het opzij zetten van je innerlijke criticus (je negatieve gedachten) veel tijd en oefening kost is het zeker het proberen waard.

Hieronder volgen enkele tips:
1. Jezelf vergelijken met anderen is nergens voor nodig. Het leven moet voor jou niet één grote wedstrijd worden.
2. Denk niet dat jij verantwoordelijk bent voor het reilen en zeilen van ‘alles’.
3. Maak af en toe tijd vrij om eens bewust stil te staan bij datgene waar jij goed in bent!
4. Vergeef jezelf voor je eigen gemaakte fouten. Iedereen maakt fouten, al geeft lang niet iedereen dat openlijk toe.
5. Mocht iets een keer niet lukken, focus je op aspecten die wél goed zijn gegaan.
6. Stel voor jezelf kleine en met name haalbare doelen. Mocht je de doelen gemakkelijk behalen, dan kun je ze stap voor stap een stukje uitbreiden.

Dr. Elke Smeets (als psychologe gespecialiseerd in zelfcompassie) concludeert samen met Kirstin Neff dat mensen die over een gezonde vorm van zelfcompassie beschikken, minder last hebben van psychische klachten, gezonder leven, eerder naar de huisarts gaan en beter om kunnen gaan met chronische pijnklachten. Daarnaast zorgt zelfcompassie ervoor dat het aantal stresshormonen (cortisol) afneemt en er oxytocine vrijkomt. Dit hormoon zorgt ervoor dat je lekkerder in je vel zit en prettiger in sociale contacten staat.

Herkenbaar?

Herken jij jezelf in bovenstaande? Dan is het zeker de moeite waard om eens aandacht te besteden aan het ontwikkelen van compassie voor jezelf! Ieder mens is uniek en beschikt over eigen kwaliteiten, zo ook JIJ!

Bron:
www.gezondheidsnet.nl
www.ggznieuws.nl
www.zelfcompassie.nl

Foto: www.freeimages.com

Dit bericht is geplaatst in: Onderzoek en weetjes, Tips, Wetenschap

Delicia is opgeleid tot psycholoog aan de Universiteit van Amsterdam. Zij richt zich vooral op psychische problematiek bij jongvolwassenen en volwassenen. Haar werkervaring bij de GGZ bestaat uit het behandelen van (jong)volwassenen met uiteenlopende psychische problemen. Hierbij maakt zij vaak gebruik van de technieken uit de cognitieve gedragstherapie en is haar aanpak gericht op het aanbieden van praktische handvatten.